İlk yardım nedir?

  İlk yardım nasıl yapılır?

 

Değerli okuyucularımız, bu yazımızda hayatımız için vazgeçilmez olan ilk yardım kavramları üzerinde bildiklerimizi unutmamak, bilmediğiniz konularda ise sizleri aydınlatıcı bilgiler paylaşacağız.

Gerek işimizin bir parçası olan Bakıcı personellerin ilk yardım bilmesi, gerekse vatandaşlık görevimiz olarak her hangi bir durumda hayat kurtarılmasına yardımcı olmaktır.

İlk yardım nedir? Beklenmedik bir anda; bir kaza sonucu ya da hayati tehlikeye sokacak durumlar karşısında tıbbi yardım gelinceye kadar olan sürede, eldeki imkanlar dahilinde mevcut olan araç gereçle ilaçsız olarak yapılan müdahale olarak tanımlanır.

Hayati fonksiyonlar için öncelikle kalp ve suni solunum nasıl yapılır onu tekrar hatırlatalım.

Bir kişinin kalbinin durması yada nefes almaması hissedildiği an öncelikle birilerine ambulansı arayın 112 acil arayın diye bağırın.

Kalp masajı nedir? ve nasıl yapılır?

Kalbin durması kan dolaşımının yapılmadığının ve damarlardaki kanının hızla pıhtılaşması, temiz kan dolaşım olmayınca hayati fonksiyonların başında beyin ve akciğer gelmektedir bu organların 4 dakika gibi sürede oksijensiz ve temiz kan pompalaması olmadığı takdirde hasta üzerinde ciddi kalıcı hasarlar olmaktadır. 10 dk dan sonra bu organların yaşaması mümkün olmamaktadır.

 Böyle bir durumla karşılaşmamanızı elbette tavsiye ederiz, ancak olası bir durumda da bilinçli olarak ne yapılmasını gerektiğini bilerek bir canı kurtarmaya çalışmakta herhalde dünyada yapılacak olan en güzel bir iyiliktir.

Kalp masajı nasıl ve sunni solunum yapılır?

Kalp masajı tekniğini bilmeyenlerin bu masajı yapmaları tehlikelidir. Öncelikle çalışan bir kalbe asla kalp masajı yapılmaz.

Güvenlik her şeyden önce gelir;

Sizin de kendinizin sağlığını tehlikeye atacak durumlar var ise önce bu konuda tedbir almalısınız. Kaza zedeye (elektrik, toprak altında kalma, düşme, trafiğin yoğun olduğu vb.) gibi olay yeri güvenli ise aşağıdaki aşamalı uygulamaları yapın, acil 112 telefonu arayın yada arattırın adres düzgün verilmelidir.

  • Öncelikle bilincini kontrol edin, onunla konuşun bir taraftan da neler olduğunu vücudunda herhangi bir yara olup olmadığını kontrol edin, sizin konuşmalarınıza cevap veriyorsa kalp ve solunum iyi durumda demektir.
  • Kalbin ve solunumun(yani nefes alıp almadığını)çalışıp çalışmadığını bak-dinle-hisset yöntemiyle kontrol edilmelidir,  nedir bu yöntemler göğüs kafesinin yükselip alçaldığına bakmak, kulağımızı hastanın ağzına götürerek nefes alıp verdiğini dinlemek, elimizle kalbinin atıp atmadığını hissetmek olacaktır. Bu hayati fonksiyonlar varsa 112 acil’i bekleyiniz.

            

  • Çalışan kalbe masaj yapılmaz heyecandan bunu unutmayınız.
  • Kaza zede dışarda ise sert bir zemine sırtüstü yatırılmadır, hasta yatakta ise kalp masajı yatakta yapılmalıdır.
  • Başını geriye doğru yavaş bir şekilde çekin ve azının içini kontrol edin. Dilin nefes borusa kaçma ihtimali, kan veya kusmuk olma, varsa takma dişin çıkma durumları gibi hastanın nefes almasını engelleyen cisimler varsa çıkartılmadır
  • Kazazedenin tercihen sağ tarafına göğüs bölgesinin yanına diz çökülmelidir. Yatakta veya başka bir durumdan ötürü bu yön önemli değildir. Sağ tarafa geçmeliyim diye bir zaman kaybetmeyin.
  • Midenin üstünde göğüs kemiklerinin birleştiği noktanın 3 parmak üstü olan yer zaten düz bir kemik bölgesidir. Oraya ellerinizi üst üste koyarak parmaklarınızı birbirine kenetleyin.
  • Dirseklerden bükmeden göğüs kafesini aşağıya doğru bastırın çekin, gevşeyen göğüs kafesine tekrar bastırın (bu saniyede yaklaşık 2 defadır) ellerinizin pozisyonunu bozmayın.
  • Çocuklarda bu kalp masajı daha hassas yapılmalıdır.
  • Tek kişi iseniz 30 tane yaptıktan sonra hastaya 2 kere sunni solunum verilmelidir.
  • Sunni solunum nasıl yapılır? Hastanın burnu parmaklarımızla sıkılarak kapatılır hastanın ağzı açılıp derin nefes alındıktan sonra 1 sn boyunca haça boşaltılır. Bu 2 kere tekrarlanır ve tekrar kalp çalışmıyorsa kalp masajına devam edilir.
  • Hasta da bir hareketlenme başlayana kadar, sağlık ekipleri gelinceye kadar veya yoruluncaya kadar devam edin. Hastayı hayata döndürmeyi başardıysanız onu koma pozisyonuna getiriniz.

 

Burun kanaması ne yapılmalıdır:

  • Burun kanaması belki bir darbeden dolayı, sıcaktan, stresten olabilmektedir.
  • Burnu kanayan kişinin başı öne eğik tutulur.
  • Burun kanatlarının kemikle kıkırdağın birleşim yerine 5 dk kadar parmaklarınız arasında sıkınız. Baş üzerine serinletme yapılmalıdır. 2-3 kez tekrarlandıktan sonra geçmezse hasta bir sağlık kuruluşuna götürülmelidir.
  • Asla burun içine pamuk, bez gibi cisimler sokulmaz.

 

Kulak kanamasın da ne yapılmalıdır:

 

  • Kulak içinden bir kanama meydana geldiyse panik yapmadan 112 acil aranmalıdır.
  • Kanayan taraf aşağıya doğru eğik tutularak kanın içeriye dolması engellenmelidir.
  • Kesinlikle kulağa tampon(bez, pamuk) kapatılmamalıdır.

                                          Yanık nedir?

Yanığın sebebi; bir yangın, sıcak bir sıvı dökülmesi, elektrik kaynağı ile temas, kimyasal bir element, aşırı sıcağa ve soğuğa maruz kalmak gibi durumlardır.

                      Yanık vakalarında ilk yardım,

  • Kaza zedeyi yanan alandan uzaklaştırın,
  • Yanık üzerine yapışmadıysa yanan kıyafetleri çıkarın,
  • Yanan bölgeyi 15-20 dk. musluğun altında soğuk su tutun,
  • Yanık alanına kirli materyaller temas etmemesini sağlayın, yanığa dokunacaksanız elinizi mutlaka yıkayınız,
  • Yanan bölümlerde içi su dolu kabarcıklar oluştuysa patlatmayınız,
  • Yanan bölgeyi temiz bandajlarla kapatınız. sıkı bandaj yapmayınız.
  • Yanığa buz koymayın buzlu su kullanmayın
  • Yanığa yoğurt, diş macunu, domates, yumurta, zeytin yağı gibi malzemelerden sürmeyiniz,
  • Yanığın boyutu ne olursa olsun enfeksiyona eğilim olduğu için bir hekime başvurunuz.

 

Kesik yarası nedir?

Her hangi bir cismin, deri altında küçük kılcal damarına zarar vermesiyle kanamalar, vücudun daha derin bölgelerine inerek sinir ve iç organlara zarar veren yaralanmalardır.

 

Kesik vakalarında ilk yardım

 

  • Kesiğe neden olan cisimin ne olduğunu öğrenin,
  • Küçük kesikler evde tedavi edilebilir. enfeksiyona karşı batticon ile yıkayıp temiz bandajla sarılır, kesik olan bölgeyi çok fazla hareket ettirmekten kaçının.
  • Eğer yara büyükse kanamayı durdurmak için ellerinizi yıkayın steril bir bezle yaraya baskı yapın
  •  Neden olan cisim vücut içerisindeyse çıkartmaya çalışmayın, baskıyı kenarlardan yapın,
  • Yara üzerinde koparma yapmayın,
  • Durumlara göre Yardım isteyin, ambulans çağırın, hekime başvurun

 

Kırık nedir?

Kırık, vücuttaki eklem veya kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Bir kaza sonucu vücuda alınan darbeden yada bir mesafeden düşme gibi vakalarda meydana gelebilen açık kırık, kapalı kırık, yerinden çıkmış kırık ve yerinden çıkmamış kırık gibi durumlar meydana gelebilir. Taze kemik yapısıyla çocukların ve gelişme çağında olan gençlerin darbe sonucu iskelet yapılarında kırılma riskleri daha yüksektir.

            Kırık vakasında yapılacak ilk yardım nedir?

 

  • Herhangi bir zarar gören kişinin, bilinci açıksa onunla konuşup ağrıdığı, acıdığı yeri sorunuz,
  • Kırık olabileceği şüphesiyle kişiyi çok fazla hareket ettirmemek,
  • Kırık kolda bilekte parmakta meydana geldiyse Ödem yapma ihtimaline karşı o bölgede bulunan takılar çıkartılır.
  • Kol ve ayakta olan kırıklarda bulduğunuz bir sopa, cetvel tahta sert karton gibi cisimlerle çift taraftan sarın kırık olan bölge hareket etmesin.
  • Kırık üzerinde kanama yara varsa üzerini temiz bir bezle örtün,
  • Kırıklar için hastayı ortopedi doktoruna başvurun,
  • Kalça ve omurga kırıklarından şüpheleniyorsanız hastayı hareket ettirmeyin hemen sağlık ekiplerini haber verin.

 

Yabancı cisim kaçması nedir?

Çocukların yakınlarında duyu organlarına kaçabilecek küçük yiyecek ve oyuncak bulundurmaktan sakının.

 

Genelde bebek ve çocuklarda görülen göz, burun ve kulağa yabancı cisim kaçması yapılacak ilk yardım.

 

Göz için müdahale;

  • Ne kaçtığından emin olun, toz ve küçük cisimler kaçtı ise gözü bol su ile yıkayın
  • Gözü ovalatmamaya çalışın çünkü cisim içerde göze zarar verir
  • Küçük cisimleri temiz bir bez yada pamuğu sivri yaparak çıkarmaya çalışın

  • Göze zarar verebilecek metal ve büyük bir cisim kaçtığını biliyorsanız göze dokunmayın üzerini bir bant,bezle kapatıp acil olarak göz doktoruna gidiniz

 

               Kulak için müdahale;

  • Kulağa kaçan cisimi sivri ve delici bir aletle çıkarmaya çalışmayın,
  •  Dış kulakta görünen bir cisim ise düşeceği şekilde kazazedeyi ayarlayın ve pamuklu kulak temizle aparatıyla çıkarmayı deniyiniz.
  • Cisimin içeriye daha fazla kaçma riski olduğundan bir kulak burun boğaz doktoruna başvurunuz.

 

               Burun için müdahale;

  • Bebek yaştakilerde her hangi bir müdahale yapmadan bir sağlık kuruluşuna başvurun,
  • 4-5 yaşlarında ise hiçbir şekilde sivri uçlu cisimlerle çıkarmaya çalışmayın,
  • Diğer Burun kanadını elinizle kapatarak burundan güçlü nefes verdirmeye çalışın,
  • Bunu yapamıyorsanız dik bir vaziyette mümkün oldukça ağızdan nefes aldırarak bir kulak burun boğaz hekime başvurun.

 

Cisim yutma vakaları nedir?

Genel olarak 3 yaşlarına kadar çok sık rastlanan bu durum küçük oyuncaklar, leblebi , nohut gibi yiyecekler, misket, paragibi cisimler neden olmaktadır.

 

Çocuk yemek yerken de hareket halinde değil oturtularak yedirilmelidir aynı zamanda azındakinin tamamen bittiği anlaşıldıktan sonra yedirmeye devam ettirilmelidir.

Özellikle pilli oyuncaklara dikkat edilmelidir, pilin mide ve bağırsaklara zararı büyüktür.

 

Çocuğun ve bebeğin özellikle diş çıkartırken eline verilen bir elma,salatalık havuç gibi yiyecekleri kontrolsüz ısırması sonucu da olabilmektedir.

Mümkün olduğu kadar çocukların oynamışı için küçük oyuncak ve cisim verilmemeli, yutabileceğini düşündüğünüz cisimleri hergün kontrol ediniz.

 

Bir cisim yutma müdahalesi;

  • Çocuğun bir cisim yuttuğunu düşünüyorsanız nefes almasında bir zarar yoksa çocuğu panik yaptırmadan bir hastaneye başvurun,
  • Cisim görülebilen yerdeyse uygun el tekniğiyle almaya çalışın,
  • Çocukta yutma zorluğu, kusmaya çalışma, öksürük, nefes darlığı, morarma gibi belirtiler varsa,
  • Hemen hızlı bir şekilde çocuğu dizinizin üstüne yüz aşağı yatırın ve iki kürek kemiği arasından aşağıdan yukarıya doğru hafif hafif vurun.
  • Bir diğer yöntem kaza zedenin göğüs kafesinin altından ellerinizi bileklerinizden tutarak sarın ve belini de aşağı eğerek bileklerinizle sertçe baskı yapın
  • Cisimlerin çıktığından emin olun

 

böcek sokmaları ve ısırıkları vakası

Arı sokması

Çocuklarda başa yakın olan bölümlerde acil servisten yardım istenmeli en yakın hastaneye götürülmeli,

Vücut bölgelerinde suyla yıkanarak buz koyulmalı, iğnesi kaldıysa cımbızla çıkartılmalı

Karınca sivrisinek pire gibi hayvanların ısırıklarında kaşıma yapmadan suyla yıkanmalıdır.

Kene ısırması ve kene yapışması

Kene yapışmasında, kene koparılmaya çalışılmamalı, gövdeden sıkılmamalıdır. Çünkü kenenin vücudu ölse bile en son çenesini bırakır. Merkezden uzak ve sağlık desteği alınamayacaksa kenenin alt tarafı poposunun ucu bir makas yardımıyla yavaşça kesilmelidir. Belli bir süre sonra kene yavaş yavaş ölür ve yapıştığı yeri bırakır. Yazın görülen bu vakalar sonucu, bir hekime başvurulmalıdır.

Yılan ve akrep gibi canlıların ısırması sokması;

 

  • Sokulan yerin 10 cm üzerinden bir kumaş vasıtasıyla hafif sıkılmalı, kalp bölgesinden aşağıda tutulmalı,
  • Hasta mümkün olduğunca az hareket ettirilmemeli,
  • Hasta tıbbi müdahale alıncaya kadar uyutulmamalıdır,
  • Sokulan yer kesilmemeli ve kanatılmamalı,
  • Bol su ve sabunla sokulan yer yıkanmalı,
  • Etrafta bulabileceğiniz amonyak varsa ısırılan, sokulan yere sürülmeli amanyok zehrin yayılmasını önler, yazın tarlaya bağa bahçeye gidenlere yanlarına amonyak almalarını öneriz,
  • Yılanı yada diğer canlıyı bulup yakalamak için vakit kaybedilmemeli,
  • Hızlı bir şekilde tıbbi müdahale yapabilecek hastaneye götürülmeli
  • Sokan canlı ele geçirildiyse biri tarafından yada tanımlana biliniyorsa tedaviye yardımcı olmak için doktorlara yardımcı olunmalı,

 

 

Zehirlenme vakaları nedir?

 

Zehirlenme vakaları çok çeşitlendilebilinir.

 

  1. İlk akla gelen zehirlenme vakaları İlaçlar, kimyasal maddeler, temizlik malzemeleri gibi kimyevi maddelerin Vücuda alındığında istenmeyen etkilere sağlık sorunlarına neden olabilenler,
  2. Ayrıca gıda zehirlenmesi, bilinmeyen mantarlar yada tarihi ve kullanımı geçmiş yiyeceklerle de zehirlenme olmaktadır.

 

  1. Karbonmonoksit, karbondioksit, klor ve metan gibi gazlarla, çeşitli yapıştırıcı ve boya malzemeleriyle de solunum yolu zehirlenmeleri vardır.

 

Alınacak önlemler;

  • Hiçbir şekilde ilaçlar açıkta çocukların ulaşabileceği yerde olmamalı, kilitli dolaplarda saklanmalı,
  • Pet şişelere, su kaplarına bu tür maddeler konulmamalı,
  • Kimyasal ve temizlik malzemeleri yiyeceklere yaklaştırılmamalı,

 

 

Zehirlenme vakası için ilk yardım;

 

  • Panik yapmadan ne içtiğine bakılır veya neden zehirlendiği anlaşılır.hastaneye giderken o maddeyle gidilir,
  • Hastanın yaşam bulguları değerlendirilir,
  • Kişinin bilinci kontrol edilir, açık ise zehirin değdiği elleri yıkanır azı gargara yaptırılır.
  • Bilinci açıkta olsa Hastaya bir şey yedirilmez ve kusturulmaya çalışılmaz, kusturulmak zehiri 2 kat artırır.

Hasta acil olarak neyden zehirlendiği belirtilerek en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Veya ambulans çağırılmalıdır.

Bilinci kapalı olan hastanın koma pozisyonuna aldırılır.

Solunum yolu zehirlenmelerinde neden olan cihazın vanaları kapatılır, ortam havalandırılır,

Hiçbir şekilde ateş, ışık yakılmaz elektrikli alet fişten çıkarılmaz takılmaz.

Hastanın bilinci kontrol edilir bilinci açık solonum yolları açıksa yarı oturur pozisyon verilir,

 

Bilinci kapalıysa yine koma pozisyonu aldırılır.

Acil 112 ekiplerine haber verilir.

 

Elektrik çarpma vakaları nedir?

Ev ve iş yerlerinde elektrikli aletlerden kaynaklanan kaçaklardan ve ya kabloların deforme olmalarından, yıldırım düşmesi, iletim direklerine tırman gibi durumlar olmaktadır.

Düşük voltajlı çarplarda bilinç açık olabilir. Günümüzde koruyucu olan evlerde kaçak akım sigortası sayesinde elektrik çarpma daha az görülmektedir. Elektrik görülmeyen bir cisim olduğundan cihazların kablo bağlantıları gözle kontrolleri dikkat edilmeli, elktrikle ilgili işleri bir ampul değiştirme gibi işleri ana sigortadan kapatarak yapabilirsiniz.

Diğer önemli işleri işin uzmanlarından yardım alınız.

Elektrik çarpması sonucu ilk yardım

  • elektrik akımı ana şalterden kesilmeli bu imkansızsa kaza zedenin üzerinde bulunan elektrik akımını sağlayan kablolar iletken olmayan tahta sopa plastik malzemelerle uzaklaştırılmalıdır.
  • Kaza zedenin solunum ve kalp atışı kontrol edilmeli, nefes almıyorsa ve kalp atışını hissedemiyorsanız kalp ve suni solunum sağlanmalıdır. Acil 112 haber verilmelidir.
  • Hafif çarpmalar ise kaza zedenin bilinci kontrol edilmeli, yarı oturur pozisyonda oturtmalı, düşmeye bağlı durum olduysa vücudunda bir hasar var mı bakılmalıdır.

 

                            Derman kariyer olarak Kazasız ve belasız günler dileriz.